{"id":364,"date":"2013-03-11T17:20:00","date_gmt":"1970-01-01T00:00:00","guid":{"rendered":"http:\/\/www.yazilimmutfagi.com\/?p=364"},"modified":"2013-03-11T17:20:00","modified_gmt":"1970-01-01T00:00:00","slug":"unix-isletim-sistemine-giris","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.yazilimmutfagi.com\/index.php\/2013\/03\/11\/unix-isletim-sistemine-giris\/","title":{"rendered":"Unix Isletim Sistemine Giris"},"content":{"rendered":"

\n\tUnix Nedir?<\/h3>\n

\n\tUnix 1960 li yillarda gelistirilmis ve o günden veride gelistirilmeye devam eden bir isletim sistemidir. Unix çoklu kullanicili, multi-tasking özelligi olan,  server, masaüstü ve dizüstü bilgisayarlarda çalisabilen, çok kararli ve saglam bir isletim sistemidir.
\n\tUnix sistemler ayrica Microsoft Windows'da oldugu gibi kolay kullanim saglayan bir grafiksel kullanici arayüzünede GUI) sahipdir. Ancak Unix denildiginde genelde grafiksel arayüzü olmayan programlar akla gelir. Örnegin telnet bunlardan biridir.<\/p>\n

\n\tUnix Türleri:<\/h3>\n

\n\tPiyasada birçok çesit Unix versiyonu mevcuttur, bu veristonlarin hepsi ortak benzerlikler tasirlar. Sun Solaris, GNU\/Linux ve MacoS X en popüler Unix versiyonlaridir.<\/p>\n

\n\tUnix Isletim Sistemi:<\/h3>\n

\n\tUnix isletim sistemi 3 temel parçadan olusur; kernel (çekirdek) , shell (kabuk) ve programlar<\/p>\n

\n\tKernel (Çekirdek):<\/h4>\n

\n\tBundan sonra Çekirdek degil kernek kelimesi kullanilacaktir.
\n\tKernel Unix islerim sisteminin merkezini olusturur. Anlamindanda anlasilacagi gibi isletim sisteminin çekirdegidir. Programlara bellek tahsis edilmesi, dosya islemleri, sistem çagrilarina cevap vermek ve iletisimden sorumludur.<\/p>\n

\n\tKernel ve Shell ortak çalismaktadir. Örnegin, kullanicinin rm myfile diye bir komut çalistirdigini düsünün(bu komut myfile ismindeki dosyayi silmek için kullanilir). Shell dosya sistemi üzerinde rm isimli programi arar  ve kernelden bu programi myfile isimli dosya için çalistirmasini ister. kernelrm programini çalistirdiktan sonra shell kullaniciya islemin sonucunu döndürür ve yeni komut için beklemeye geçer.<\/p>\n

\n\tShell (Kabuk):<\/h4>\n

\n\tBundan sonra kabuk degil Shell kelimesi kullanilacaktir.
\n\tShell kullanici ile kernel arasinda bir arayüz gibi çalisir. Kullanici giris yaptigi zaman, login programi kullanici adi ve sifreyi kontrol ettikten sonra shell adindaki programi çagirir. Shell aslinda bir komut satir yorumlayicisidir(CLI). Microsoft Dos'dan asina oldugunuz command.com ile ayni görevi yaptigini söylersek, sanirim daha anlasilir olacaktir. CLI örneklerine buradan erisebilirsiniz. http:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/List_of_command-line_interpreters
\n\tShellde kullandigimiz komutlarin kendileri aslinda birer programdir. Yazdiginiz komutlar ile bu programlar çalisir, sonuç üretir ve sonlanirlar. Bu programlarin sonlanmasi ile yeniden kernele dönülür ve shell yeni komut beklemeye geçer. Shell komut beklediginde ekranda % isaretini görürsünüz.
\n\tKullanicilar ayni sistem içerisinde birbirinden farkli shell'ler kullanabilirler.<\/p>\n

\n\tBiz örnekleri windows üzerine kurdugum sanal openSuse Linux makinasi ile yapacagiz. Bu sürümde shell olarak bash kullanilmakta. Bash için detayli bilgi :  http:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Bash_%28Unix_shell%29<\/p>\n

\n\tSizde kendi shell sürümünüzü ögrenmek için ps -p $$ komutunu çalistirin, ekrana gelenler içinde CMD nin hemen altinda yazan shell programinizdir.<\/p>\n

\n\tKullandigini Shell programlarinin genelde bir çok özelligi vardir. Bunlardan en kullanisli olanlar birisi, dosya , klasör veya komut ismini tamamlama özelligidir. Bu islem için 2 kez veya 1 kez [tab] tusuna basmaniz gerekiyor.
\n\tEger ekrana hiç birsey yazmadan veya direk olarak komutun bas harfini yazip 2 kez tab yaparsaniz, ilgili tüm  komutlari görürsünüz.
\n\tEger cd yazip bir boslik birakir klaörün il harfini yazar sonrasinda 1 kez tab dusuna basarsaniz, bu harf ile baslayan tüm klasörleri listeler, eger bir tane varsa direk olarak getirip sizden enter tusunu bekleyecektir.<\/p>\n

\n\tShell programlari yazdiginiz komutlarin bir kismini hafizasinda tutarlar, asagi ve yukari tuslarini kullanarak son yazdiginiz komutlara ulasabilirsiniz.<\/p>\n

\n\tDosyalar ve Processler:<\/h3>\n

\n\tUnix deki hersey ya bir dosya yada bir processdir.
\n\tProcess, çalistirilabilir, tekil bir PID(process indetifier) ile tanimlanmis bir programdir.
\n\tDosyanin ne oldugunu zaman hepimiz biliyorsunuzdur, bir kullanicinin veya programin olusturdugu dosya olabilir.<\/p>\n

\n\tDosya Örnekleri :<\/h4>\n